چرم چیست؟

چرم (Leather)

همانطور که می دانید پوست وسيع ترين عضو بدن جانوارن است که وظیفه اصلی آن محافظت از ورود باکتری ها و میکروبها به داخل بدن و در عین حال ایمن سازی جوارح بدن در مقابل جراحات فیزیکی محیط است .چرم محصول فرآوری شده ی پوست خام حیواناتی چون گاو، گوسفند ، بز و ... ، توسط فرایند دباغی است. فرایند دباغی پوست را از یک بافت طبیعی زنده و فساد پذیر به محصولی پایدار ،انعطاف پذیر و در عین حال طبیعی به نام چرم تبدیل می کند.

                                                                                         

دباغی (Tannery)

پوست از دیدگاه علم شیمی پلیمری است از اسید های آمینه که به اصطلاح به آن پروتئین می گویند. کلمه‌ی پلیمر یک کلمه‌ی یونانی است که از دو بخش (پلی) به معنای بسیار و (مر) به معنای پاره یا جز می‌باشد . در نتیجه مولکول های پوست از اتصال زجیره های بسیار از ذرات اسید های آمینه تشکیل شده است.

هنگامی که پوست از بدن جانوران زنده جدا می شود این پیوندهای بین اسید های آمینه تحت تاثیر میکروب ها از هم گسسته شده و پوست خاصیت طبیعی خود را از دست می دهد و به اصطلاح فاسد می شود. از این رو برای جلوگیری از تاثیر میکروب ها در پوست ، باید تغییراتی در آن ایجاد نمود که علاوه بر پایدار نمودن این پیوند ها، ماهیت اصلی آن را نیز تغییر ندهد. این عملیات را دباغی پوست می گویند.دباغی پوست توسط دو روش گیاهی و شیمیایی صورت میگیرد.

                                                                                          

دباغی به روش گیاهی

در حالت گیاهی با استفاده از قسمتهای مختلف گیاهانی چون صنوبر، کاج، بلوط ، فندق، کائوچو، سماق و ... عصاره یا جوهر دباغی درست می کنند . این عمل در اثر خیساندن قسمتهای مختلف گیاهان مذکور مانند پوست، برگ ، میوه و ... در آب با روشهای ویژه ای صورت می گیرد. در اثر این کار مواد جامد و مواد محلول دباغی حاصل می شود. با افزودن مقدار معینی بی سولفیت سدیم مواد جامد را نیز در این محلول حل می کنند.

                                                                                            

دباغی به روش شیمیایی

در این روش با استفاده از یکی از مواد شیمیایی مانند نمکهای کروم که منشا معدنی دارند، زاج سفید، سولفات زیر کُنیم، مواد روغنی، مواد سنتزی، فرمالدئید، نیم کرومی، نیم زاجی و ... عمل دباغی صورت می گیرد که در نهایت منجر به تولید چرم می شود.

روش های مختلف دباغی در مورد پوست های مختلف و کاربری هر یک متفاوت است و تاثیر مستقیم در کیفیت چرم تولید شده دارد که در آینده به توضیح و بررسی هر یک خواهیم پرداخت.

 

نویسنده:

سعید روشنی (محقق صنعت چرم و مدرس هنر چرم)


بالا